Onze groeiboom brengt de ontwikkeling van kinderen in beeld. Elk onderdeel van de boom staat voor een specifieke ontwikkelingsvaardigheid. Om te groeien hebben kinderen een veilige basis nodig en heel veel beweegervaring, plezier en spel. Zo kunnen de wortels, de stam en de takken zich vullen, en groeit die basis uiteindelijk uit tot bladeren en vruchten: een kind dat zelfverzekerd en gelukkig is, en goed kan functioneren en leren.
Je leest de Groeiboom van onder naar boven, net zoals onze hersenen ook van onder naar boven ontwikkelen. Elk onderdeel bouwt voort op het vorige: pas als de wortels stevig staan, kan de stam goed groeien, en pas dan komen de takken, bladeren en vruchten tot bloei.
-
Grond — waar het begint
Alles begint in de eerste 1000 dagen: van conceptie tot 2 jaar. Dit is de meest gevoelige periode voor de ontwikkeling van hersenen en zenuwstelsel, gevormd door de prenatale ontwikkeling, de geboorte-ervaring en de hechting met de ouders. -
Wortels — de onzichtbare basis
De wortels staan voor reflexintegratie: Als start van de ontwikkeling doorlopen kinderen, baby’s de reflexintegratie. Dit zijn reflexmatige bewegingen die bij de geboorte zichtbaar zijn, bijvoorbeeld het grijpreflex. Het doel van die reflexen zijn om de latere motorische bewegingen makkelijker te maken. De vaardigheden die hieraan zijn gekoppeld zijn o.a. buiklig, rollen en kruipen. Deze vaardigheden zijn heel belangrijk voor de basis van de motorische ontwikkeling. Daarnaast slaat een kind hier veiligheid op: de neurologische sporen van vroege regulatie- en veiligheidservaringen, samen met een ander. Onzichtbaar voor de buitenwereld, maar essentieel voor alles wat erboven groeit. -
Stam — de verbinding tussen alles
De stam verbindt de wortels met de takken. Hier zitten onze zintuigen en de sensorische informatieverwerking. De zintuigen zijn enorm belangrijk omdat wij via onze zintuigen alle informatie binnen krijgen. Spel is de manier waarop een kind met plezier deze zintuigen, reflexen en vaardigheden oefent en met elkaar verbindt. Onze zintuigen kunnen pas optimaal ontwikkelen als de wortels, de reflexintegratie, goed zijn aangelegd. -
Takken — de vaardigheden die zichtbaar worden
In de takken zien we de vaardigheden die pas goed kunnen groeien als wortels en stam stevig staan. Hieronder vallen de psychomotorische vaardigheden, zoals de middenlijn kruisen en lateralisatie en de pre-schoolse vaardigheden, zoals de grove en fijne motoriek. Emotieregulatie is de ontwikkeling van co-regulatie, samen met een ander reguleren, naar zelfregulatie, bijvoorbeeld via de ademhaling. En de sociale vaardigheden laten zich zien in samenspelen, delen en wachten, empathie en het aangaan van vriendschappen. Hier worden de meeste problemen zichtbaar in de klas, maar de oorzaak ligt vaak dieper: alles in de boom staat met elkaar in verbinding. -
Bladeren & vruchten — de opbrengst
Als wortels, stam en takken goed zijn aangelegd, plukt een kind daar de vruchten van. De bladeren staan voor welzijn: geluk, zelfvertrouwen, lekker in je vel zitten, stressbestendigheid en ontspanning. De vruchten staan voor functioneren: goed bewegen, luisteren en concentreren, zelfredzaamheid, zindelijkheid en leren zoals rekenen, lezen en schrijven. -
Zon & regen — wat de boom van buiten laat groeien
Ook van buitenaf heeft de boom voeding nodig. De zon staat voor neurologische veiligheid: het gevoel van veiligheid als voorwaarde om te kunnen leren en groeien. De regen staat voor de dagelijkse voeding die een kind nodig heeft om te blijven groeien: relationele veiligheid binnen gezin en school, gevarieerde voeding, darmgezondheid en voldoende slaap. -
Het holletje & het eekhoorntje — waar veiligheid kracht wordt
In de stam vindt de eekhoorn een holletje: een plek om in terug te trekken wanneer het even te veel wordt, innerlijke veiligheid. Net zoals de eekhoorn voorraad verzamelt voor de winter, bouwt een kind vanuit die veilige plek reserves en veerkracht op om tegenslag beter te kunnen opvangen. -
De vogel — je eigen lied
De vogel in de boom zingt haar eigen lied: elk kind ontwikkelt zich op zijn eigen manier en in zijn eigen tempo, en mag zich op zijn eigen manier laten horen en zien.
Bij een natuurlijke ontwikkeling groeien al deze onderdelen mooi na elkaar. Toch merken we door de jaren heen dat steeds meer kinderen moeite hebben om deze vaardigheden te ontwikkelen, waardoor schoolse vaardigheden zoals lezen, schrijven en concentreren lastiger worden.
